Jak zadbać o zdrowie psychiczne dzieci, które wracają do przedszkoli po przerwie związanej z koronawirusem?

Większość przedszkoli w Polsce jeszcze przygotowuje się do powrotu do pracy. Dyrektorzy zajmują się organizowaniem przestrzeni, zadań pracowników i procedurami dla rodziców, by spełnić wymagania związane z bezpieczeństwem wszystkich osób, które w przedszkolu się pojawią.

Ale co z dziećmi? Jak zadbać nie tylko o ich zdrowie fizyczne, ale również o psychiczne?

W artykule znajdziesz odpowiedzi na te pytania oraz podpowiedzi jak rozmawiać z dziećmi o:

– doświadczeniach dziecka z ostatnich dwóch miesięcy

– wiedzy osobistej dziecka o koronawirusie

– powrocie do przedszkola.

Poznasz też pytania, które warto zadać nauczycielom lub dyrektorowi zanim Twoje dziecko ponownie przyjdzie do przedszkola.

Powrót do przedszkola. Jak zadbać o zdrowie psychiczne dzieci, które wracają do przedszkoli po przerwie związanej z koronawirusem?

Większość przedszkoli w Polsce jeszcze przygotowuje się do powrotu do pracy. Zalecenia GIS i MEN regulują zasady pracy placówek przedszkolnych w zaostrzonym trybie sanitarnym. Dyrektorzy zajmują się organizowaniem przestrzeni, zadań pracowników i procedurami dla rodziców, by spełnić wymagania związane z bezpieczeństwem wszystkich osób, które w przedszkolu się pojawią.

To bardzo ważne działania, o których zostaną poinformowani rodzice, którzy już w poniedziałek, 18 maja przyprowadzą dzieci do przedszkola.

Ale co z dziećmi? Jak zadbać nie tylko o ich zdrowie fizyczne ale również o zdrowie psychiczne? Warto pomyśleć, z czym będą mierzyły się dzieci i popatrzeć na sytuację ich oczami.

1. Doświadczenia z koronawirusem – obserwacja zachowania, postępowania i emocji dorosłych, osób ważnych dla dziecka.

W ciągu dwóch ostatnich miesięcy dzieci obserwowały nasze zachowanie i emocje, które pojawiały się w odpowiedzi na informacje o covid–19, treść i ton wypowiedzi medialnych, zarządzenia i wynikające z nich ograniczenia w życiu codziennym. To, co zobaczyły u innych i co same przeżyły ukształtowało ich doświadczenie związane z koronawirusem. Pytanie do każdego z nas – co zobaczyło moje dziecko? Co przeżyło?

Odpowiedzi jest tyle, ile rodzin. Część osób podeszła do sytuacji racjonalnie. Przeorganizowała życie rodziny, zadbała o potrzeby wszystkich jej członków tak, że możliwa stała się praca zdalna dorosłych, nauka szkolna i zabawa dzieci. Wykluczyła lub ograniczyła obecność mediów w życiu codziennym, które nadmiernie i niepotrzebnie epatowały emocjami strachu, niepewności czy rozpaczy. Naturalnie pojawiające się napięcia i konflikty rozwiązywała na bieżąco. Modyfikowała zasady obowiązujące do tej pory w domu. Z odpowiedzialnością, ale bez zbędnej przesady wprowadzała zalecenia reżymu sanitarnego. A przede wszystkim budowała wspólnotę rodzinną, zaufanie, moc i wiarę w to, że będzie dobrze, że sobie poradzimy. W tak funkcjonującej rodzinie dziecko nauczyło się pogody, wiary we własne siły, ale również odpowiedzialności za swój czas i aktywność, zauważania potrzeb własnych i innych ludzi. Zobaczyło, że problemy są po to, żeby je rozwiązywać i doświadczyło, jak do nich podchodzić.

W dużo trudniejszej sytuacji są dzieci, których rodziny wpadły w panikę, depresję lub nadmierny rygoryzm sanitarny i nie były w stanie zadbać o potrzeby fizyczne i psychiczne najmłodszych. Na przykład zupełnie zrezygnowały z wychodzenia na dwór, ograniczyły aktywność zabawową, czy wycofały się z relacji z dziećmi. Dla tych dzieci kontakt z innymi dorosłymi jest niezbędny, by odbudowały zaufanie do ludzi, nabrały chęci do życia, by poczuły się bezpiecznie. To jest najważniejsze zadanie nauczycieli przedszkolnych, z którymi po powrocie zetkną się dzieci. Czy tak będzie? To zależy od dyrektorów, samych nauczycieli i rodziców, którzy przyprowadzą do przedszkola swoje dzieci.

2. Wiedza osobista dziecka o koronawirusie.

Składają się na nią informacje, które dziecko uzyskało z różnych źródeł. Na przykład z telewizji, radia, od rodziców i innych dorosłych lub rodzeństwa. Przedszkolak nie wszystko rozumie z tego, co zobaczył czy usłyszał. Za to bardzo dobrze rozpoznał emocje towarzyszące przekazowi. Informacje, emocje i obserwowane zachowania znaczących dorosłych dziecko przetwarza w wiedzę osobistą, czyli taką, którą się posługuje w objaśnianiu świata.

Zastanówmy się z własnymi dziećmi, co obecnie wiedzą o covid–19. Jeżeli są jakieś przekłamania, wyolbrzymienia lub fałszywe informacje – wyjaśnijmy je i sprowadźmy do wiedzy merytorycznej o koronawirusie i zapobieganiu zakażeniu. Porozmawiajmy z dzieckiem o tym, co czuje, gdy myśli o epidemii i związanej z nią sytuacji, czym się martwi, czego się boi. Nie zaprzeczajmy jego uczuciom, zaakceptujmy je. Rozmawiajmy, jak można sobie poradzić z takimi emocjami, jak my sobie radzimy, gdy tak czujemy, co lub kto nam pomaga poczuć się lepiej, bezpieczniej.

3. Wiedza o tym, jak teraz będzie w przedszkolu.

Skąd dzieci będą wiedziały jak będzie teraz w przedszkolu? Najważniejszym źródłem powinni być rodzice. Skąd rodzic ma to wiedzieć? Przedszkole poinformuje rodziców o nowych zasadach funkcjonowania placówki. W dużej części będą się różniły od dotychczasowej praktyki. Na przykład podczas przekazywania dziecka do grupy będzie mało czasu na rozstanie. Rodzic nie będzie mógł wejść do sali z dzieckiem. Dziecko nie będzie mogło przynieść swojej przytulanki, która zawsze pomagała w trudnych chwilach rozstania. Takie zasady wynikają bezpośrednio z zaleceń sanepidu i mają ochronić zdrowie dzieci i dorosłych. Muszą być wprowadzone. Z drugiej strony jest dziecko, którego potrzeby nie zmieniły się przez te dwa miesiące. My, dorośli musimy o nie zadbać.

Jak to zrobić? Część pracy leży po stronie rodzica, część po stronie nauczycielek i dyrektora przedszkola. Co może zrobić rodzic, by jego dziecko poczuło się bezpiecznie w przedszkolu?

Dowiedzieć się w przedszkolu Jak to będzie? Warto zadać pytania:

– Do której grupy trafi dziecko? Czy spotka w niej znane koleżanki i kolegów?

–  Kto będzie wychowawczynią? Kto będzie osobą pomagającą?

– Jak będą ubrane nauczycielki i inni pracownicy przedszkola? (czy będą miały maseczki na twarzy, rękawiczki itp.)

– Czy dzieci będą w swojej starej sali? Co będzie do ich dyspozycji?

– Czy i kiedy dzieci będą w przedszkolnym ogrodzie?

– Jak dziecko ma zachować się w toalecie przedszkolnej?

– Co dziecko może przynieść ze sobą z domu?

– Co będzie, gdy dziecko źle się poczuje?

– Co trzeba robić po przyjściu do przedszkola? (dezynfekować, myć ręce)

– Jak organizacyjnie rozwiązane jest przyprowadzanie i odbieranie dzieci (np. konkretne godziny przyjścia lub odbioru)

Porozmawiać z dzieckiem i dowiedzieć się, co myśli o powrocie do przedszkola. Odpowiedzieć na wszystkie jego pytania, wątpliwości. Wspólnie zastanowić się czego się boi, na co czeka, co pomoże mu wrócić do przedszkola.

A także:

– ustalić rytuały pożegnania w miejscu, które zagwarantuje swobodę i czas. Może to być na przykład auto, którym dziecko jest dowożone do przedszkola. Może to być placyk przed przedszkolem. Ułatwi to rozstanie z rodzicem i adaptację do przedszkola

– ustalić z wychowawczynią przyniesienie z domu i pozostawienie np. do wakacji zabawek, które łatwo czyścić, przyniesienie zdjęcia rodziców ( np. w podpisanej koszulce). Dziecko będzie miało większe poczucie bezpieczeństwa

– ustalić z dzieckiem wcześniejszy odbiór przez kilka pierwszych dni. Ułatwi to przejście dziecka z trybu domowego do przedszkolnego

– ustalić z dzieckiem, kiedy będzie czas tylko dla niego, gdy wróci z przedszkola. Nawet, gdyby to było 20 minut bez telefonu, TV, czy innych złodziei uwagi, to warto o ten wspólny czas zawalczyć.

4. Rozstanie z rodzicami i ponowna adaptacja w przedszkolu.

Dwa miesiące w życiu dziecka to bardzo dużo czasu. Trzeba zdawać sobie sprawę, że nawet dziecko, które deklaruje chęć powrotu do przedszkola (czytaj rówieśników), może mieć dużą trudność w momencie rozstania z rodzicem i dotychczasowym, ułożonym już życiem domowym. Dlatego warto zadbać o czas i sposób rozstania, tak by zmniejszyć możliwy lęk separacyjny. Antidotum może być np. przyniesione do przedszkola zdjęcie rodziców, domowa zabawka (łatwa w czyszczeniu i do pozostawienia w przedszkolu), umowa na krótki czas pobytu w przedszkolu, wspólnie wymyślony rytuał pożegnania.

Po powrocie do domu lub wtedy, gdy dziecko ma na to chęć (np. przed spaniem) rozmawiajmy, co przeżyło w ciągu dnia w przedszkolu. Żeby nie przerodziło się to w odpytywanie warto zadać pytania Co u ciebie słychać? Jak minął dzień? O czym chcesz mi opowiedzieć? Dzięki nim dziecko powie o tym, co dla niego było ważne a nie to, co my chcielibyśmy usłyszeć.

Powrót do przedszkola to również proces adaptacji dziecka do zmienionej sytuacji i nowych zasad. Potrzebny jest czas, by się odnalazło i znowu dobrze poczuło w grupie przedszkolnej. O tym powinni pamiętać zarówno rodzice, jak i nauczyciele.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *